MISTYCZNE PODRÓŻE DO ŚWIĘTYCH MIEJSC

NORBERT NIESTOLIK

[Rozmiar: 80854 bajtów]

AŁADŻA - SKALNY MONASTYR NA WYBRZEŻU MORZA CZARNEGO

Monastyr lub monaster to tradycyjna nazwa określająca klasztor w Kościołach wschodnich. Pojęcie to oznaczało kilka oddzielnych pomieszczeń, w których zamieszkiwali mnisi objęci klauzurą. W późniejszych czasach monastyry obejmowały także zespół zabudowań gospodarczych wykorzystywanych przez zakonników oraz infrastrukturę obronną. Ważniejsze monastyry męskie tworzyły ławry podlegające bezpośredniej jurysdykcji patriarchy. Przy ich budowie często wykorzystywano warunki naturalne. Powstawały w miejscach istnienia niezwykłych formacji skalnych pozwalających na izolację od świata zewnętrznego i na niedostępność, co z kolei sprzyjało medytacjom mnichów. Konstrukcja takich monastyrów opierała się na systemie jaskiń i wnęk w skalnych zboczach gór stworzonych w wyniku erozji lub wykutych ręką ludzką. Taki rodzaj surowych pomieszczeń korelował z pustelniczym życiem mnichów żyjących w skalnych celach. Wszystkie pomieszczenia ozdabiano freskami przedstawiającymi sceny z życia Chrystusa i świętych a także wizerunkami założycieli klasztorów.

Dzisiaj skalne monastyry, stanowiąc niebywałą atrakcję turystyczną, przyciągają rzesze turystów. W niektórych w dalszym ciągu toczy się życie duchowe, kulturalne i gospodarcze. Obiekty tego typu możemy odnaleźć podczas wędrówek po Europie Południowo- Wschodniej. Do najważniejszych należą monastyry: Ostrog w Czarnogórze, Sumela i Selime w Turcji, Dawid Geredża oraz Wardzia w Gruzji, skalne cerkwie w Iwanowie i monastyr Basarbowski w Bułgarii, Stary Orhei w Mołdawii, klasztor Inkermanu i monastyr Uspieński na Krymie. Szczególnie sławne są Meteory w Grecji i Autonomiczna Republika Góry Athos na greckim Półwyspie Chalcydyckim posiadająca status okręgu autonomicznego zamieszkiwanego wyłącznie przez mnichów prawosławnych.

Drogi naszych turystycznych i religijnych wędrówek zawiodły nas do monastyru Aładża znajdującego się w Bułgarii. Kraj ten jest jednym z najczęściej odwiedzanych przez polskich turystów. Decyduje o tym w szczególności niezbyt duża odległość i przystępność cenowa powiązana z ciekawą ofertą hotelową i atrakcjami turystycznymi. Wylądowaliśmy w Warnie, mieście liczącym ponad trzysta tysięcy mieszańców. Powstało ono na miejscu greckiej kolonii Odessos istniejącej już około 580 roku p.n.e., chociaż i wcześniej istniała tutaj niewielka osada. W historii Polski Warna zapisała się bitwą stoczoną z Turkami dowodzonymi przez sułtana Murada II w roku 1444. Zginął w niej Władysław III Warneńczyk- ówczesny król Polski i Węgier. Kilkanaście kilometrów na północ, nad Morzem Czarnym, znajduje się sławny bułgarski kurort Złote Piaski. Istniał już w latach sześćdziesiątych XX wieku, lecz dopiero po transformacji społeczno-politycznej i po upadku komunizmu w Bułgarii nabrał blasku i stał się ulubionym miejsce wypoczynku turystów z całego świata.

Będąc w Złotych Piaskach, nie sposób nie odwiedzić monastyru Aładża oddzielonego od miasta odległością zaledwie trzech kilometrów. Można ją pokonać pieszo lub bardzo tanią taksówką. Na miejscu powitał nas niezwykły skalny obiekt. Jego nazwa pochodząca od tureckiego słowa oznaczającego „kolorowy” lub „pstry” związana jest być może z barwą skał a raczej z kolorowymi freskami, które w średniowieczu pokrywały ściany klasztoru. Wykuty w wapiennej trzydziestometrowej skale monastyr składa się z pomieszczeń zlokalizowanych na dwóch poziomach, połączonych tunelami, korytarzami i schodami. Część z nich umieszczono nawet czterdzieści metrów pod ziemią. W Aładży znajdują się cele mnichów, sala modlitewna, kaplica, krypty a nawet kuchnia i jadalnia. Naukowcy dowodzą, że życie monastyczne rozpoczęło się tutaj już IV wieku, aby rozkwitnąć w wiekach XIII i XIV. Obiekt znajduje się pod opieką Muzeum Archeologicznego. Mimo że w Aładży nie ma ani jednego mnicha, rocznie odwiedza ją około 80 tysięcy turystów.

W roku 1912 monastyr zyskał miano narodowego i historycznego monumentu a w latach sześćdziesiątych minionego stulecia stał się centrum kultury o narodowym znaczeniu. Obecnie jest najbardziej znanym tego typu obiektem sakralnym nad bułgarskim brzegiem Morza Czarnego. Posiada on także swoją legendę o ukrytych tutaj wielkich skarbach. Zgodnie z nią po samotnych ruinach krąży pilnujący ich mnich Rim Papa, który każdą napotkaną osobę pyta o jej życie. Później zamyka oczy i rozpływa się w powietrzu. Będzie to robił tak długo, dopóki będzie istniał monastyr. W okresie letnim wyświetlany jest tutaj film pt. „Legendy monastyru” ukazujący jego mityczną historię. Projekcja gromadzi tysiące ludzi. Niestety osoby odwiedzające Aładżę opuszczają ją z „pustym sercem.” Nie słychać tutaj bowiem słów modlitwy, nie rozbrzmiewają melodie prawosławnych pieśni. Zachwyca jednak symbioza przyrody i dawnego sacrum.

W słoneczny lipcowy dzień wspinaliśmy się na podesty prowadzące do kolejnych obiektów monastyru. Oglądaliśmy monety pochodzące z czasów Konstantyna I Wielkiego i Justyniana I Wielkiego- władców z czasów bizantyńskich. Podziwialiśmy kolorowe malowidła naścienne obrazujące życie mnichów i biel skał kontrastującą z bujną zielenią roślin. Wokół panowała niebywała cisza. Ktoś z turystów pozostawił na pamiątkę swojego pobytu monety. Ktoś inny wetknął pomiędzy wyłomy skalne karteczki z prośbami. Niestety wielu uwieczniło fakt swojego pobytu napisami niezbyt korelującymi z tym miejscem. Trudno wyobrazić sobie jak wyglądało życie mnichów w czasie, gdy wypełniała je modlitwa i praca? Być może nie odbiegało od tego jakie toczy się w monastyrach funkcjonujących do dzisiaj.

Naszą wizytę zakończyliśmy zwiedzaniem niewielkiego muzeum. Czas wracać do rzeczywistości naznaczonej gwarem turystów zgromadzonych w hotelach, na plażach i w niezliczonych kawiarniach, restauracjach i sklepach. Na małych straganie kupiliśmy obrazek z wizerunkiem św. Mina. Bułgarka tłumaczyła nam, że jest on świętym, do którego należy modlić się o zdrowie i szczęście w rodzinach.

[Rozmiar: 146315 bajtów] [Rozmiar: 232220 bajtów] [Rozmiar: 188044 bajtów] [Rozmiar: 126216 bajtów] [Rozmiar: 103555 bajtów] [Rozmiar: 113434 bajtów] [Rozmiar: 136626 bajtów] [Rozmiar: 117076 bajtów] [Rozmiar: 68475 bajtów] [Rozmiar: 84556 bajtów]

Fot. Norbert Niestolik

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ