MISTYCZNE PODRÓŻE DO ŚWIĘTYCH MIEJSC

NORBERT NIESTOLIK

[Rozmiar: 80854 bajtów]

ALBAŃSKIE MECZETY

Gdybyśmy w Europie szukali miejsc egzotycznych i odbiegających od przyjętych norm społecznych, gospodarczych oraz kulturowych musielibyśmy się udać do Albanii. Miałem taką okazję dwukrotnie. Szczególnie pierwsze zderzenie z tym krajem zapadło mi w pamięci. Niewielka odległość dzieląca grecką wyspę Korfu od albańskiej Sarendy była okazją zweryfikowania opinii o tym kraju. Jakże bolesna była to lekcja. Co prawda Sarenda to piękny kurort, lecz tylko nad brzegiem Morza Jońskiego. Kolejne tarasy miasta, uczepione skalistych i stromych stoków, przedstawiały straszny widok ludzkiej biedy. Wszechobecny nieład, nieporządek i brud, rozpadające się budynki, nędznie ubrani ludzie, słabo zaopatrzone sklepy a także trudność porozumienia się w jakimkolwiek języku, przerażały. Drugie spotkanie z Albanią wiązało się z wizytą w stolicy tego państwa a także w kilku innych miastach. Tirana to duży ośrodek przemysłowy i centrum kulturalne kraju.

Mimo to spotkaliśmy tutaj kilka anomalii, chociażby ruch uliczny pozbawiony jakichkolwiek zasad, handel towarami sprzedawanymi bezpośrednio z chodników oraz rzesza dzieci proszących o wsparcie finansowe. Samo miasto wywarło jednak bardzo pozytywne wrażenie: było zadbane, pełne wielobarwnych reklam i pięknych budowli. Podziwialiśmy plac Skanderbega, na środku którego widnieje okazały pomnik tego narodowego bohatera Albańczyków, budynek opery, budynki ministerialne, Muzeum Sztuki, wieżowiec Sky Tower. Naszą uwagę zwróciła również perła miejscowej architektury-meczet Ethem Beja zachwycający bogactwem sztukaterii i freskami. To jeden z najcenniejszych zabytków miasta i Bałkanów. Wpisany został na Listę Religijnych Zabytków Kultury Albanii. Budowę meczetu rozpoczęto w roku 1789 z inicjatywy Mollego Beja a zakończono w roku 1823 za czasów jego syna Hadżi Ethema Beja.

Ciekawostką jest fakt, że w czasach komunistycznych rządów Envera Hodży mogli do niego wchodzić tylko cudzoziemcy. Dla Albańczyków otwarty został dopiero w roku 1991. Nasza obecność w meczecie nie przeszkadzała modlącym się wyznawcom islamu. Wręcz przeciwnie, objaśniali nam elementy wystroju wnętrza i zasady jego funkcjonowania. Być może wiązało się to z zasadą obowiązującą w Albanii, w myśl której cudzoziemcy mogą podziwiać miejscowe meczety bez jakichkolwiek przeszkód i nie dopełniając zasad obowiązujących muzułmanów. Nie spotkałem się z tym ani w Egipcie, ani w Tunezji czy w Izraelu, Bośni i Hercegowinie. Wpuszczono nas także do meczetu w mieście Szkodra. Również tutaj zachwycił nas wewnętrzny wystrój świątyni wyłożonej ceramicznymi płytkami w przeważających barwach błękitu, czerwieni i bieli oraz z ornamentami w kształcie roślin, figur geometrycznych i arabskich liter. Islam zakazuje tworzenia obrazów Boga a także podobizn ludzi i zwierząt. Podziwialiśmy kazalnicę (minbar), podium (dakka) oraz pulpit na Koran (rahla).

Przed wejściem widzieliśmy miejsce na rytualne obmycie ciała. Należy trzykrotnie obmyć ręce, również trzykrotnie przepłukać usta wodą z prawej dłoni, później umyć ręce do łokcia i stopy do kostek. Nas jednak nikt do tego nie zmuszał. Kiedy stąpaliśmy bosymi stopami po miękkim dywanie, w głowie rodziła się refleksja nad religią kojarzoną często z muzułmańskim fundamentalizmem i aktami terroryzmu. Jaki jest więc prawdziwy islam i na czym polegają zasady tej religii? Wszystko zaczęło się w roku 610, gdy kupiec o imieniu Mahomet zaczął interesować się sprawami religijnymi. W czasie jednej z wizji, archanioł Gabriel nakazał mu przekazać prawdę o jedynym Bogu oraz nakazał nawrócenie i zmianę trybu życia. W roku 622 przeniósł się wraz ze swoimi zwolennikami do Medyny, co uznano za początek muzułmańskiej rachuby czasu. Mimo tego, że muzułmanie żyją na całym świecie łączy ich pięć głównych zasad religijnych.

Pierwszym filarem islamu jest wyznanie wiary – szahada. Muzułmanin daje świadectwo o jednym i jedynym Bogu oraz neguje wszystko, co podważa tę jedność- a więc stawianie w miejsce boga osób, bogactwa, zainteresowania lub czegokolwiek innego. Uznawane jest to za bałwochwalstwo. Drugi filar to obowiązkowa modlitwa rytualna czyli salat. Odmawiana jest pięć razy dziennie o dokładnie określonej godzinie- przed świtem, w południe, po południu, po zachodzie słońca i przed nadejściem nocy. Wyraża ona pokorne oddanie się Bogu i ufność w jego miłosierdzie. Towarzyszą jej: stanie, skłony, siedzenie. Modlący musi skierować się w kierunku Mekki a przed modlitwą musi oczyścić się przez obmycie określonych części ciała. Z kolei piątkową modlitwę południową muzułmanie odmawiają w meczecie pod przewodnictwem imama. Oddzielnie modlą się kobiety i mężczyźni. Post jest trzecim filarem islamu. Obowiązuje w okresie Ramadanu, który jest dziewiątym miesiącem kalendarza islamskiego i trwa 29 lub 30 dni.

Post wyraża intensywne ofiarowanie się Bogu oraz solidarność ze współwyznawcami na całym świecie. Trwa, z kilkoma wyjątkami, od świtu do zachodu słońca. W tym czasie muzułmanie powstrzymują się od spożywania pokarmów, picia, od używek oraz współżycia seksualnego. Post ma także wymiar etyczny. Jest nieważny, gdy muzułmanin kłamie, oszukuje, oczernia innych, przeklina. Dzień postu kończy wieczorny wspólny posiłek. Nakazem muzułmanina jest obowiązkowa jałmużna na rzecz biednych czyli zakat. Dla muzułmanina, ten odpowiednik naszych podatków, jest również formą oczyszczenia z chciwości a także podziękowania Bogu za to, że pozwala ludziom żyć w godziwych warunkach.

Ostatni filar islamu to pielgrzymka do Mekki będąca kulminacyjnym punktem życia religijnego wyznawców islamu oraz symbolem ich wspólnoty. Na pielgrzymkę powinna udać się osoba dorosła, która cechuje się dobrym zdrowiem i posiada wystarczające środki finansowe. Rozróżniamy pielgrzymkę małą i dużą. Pierwszą można odbyć samodzielnie i w dowolnym czasie. Druga ma charakter uroczysty i wspólnotowy. Pielgrzymi przywdziewają skromny strój będący symbolem odcięcia się od codzienności oraz równości wszystkich muzułmanów wobec Boga. Na dziedzińcu największego meczetu Mekki znajduje się Kaaba, czarna budowla z kamienia uznawana za „pierwszy Dom” zbudowany przez Abrahama dla Boga. Należy okrążyć ją siedmiokrotnie, dotknąć i ucałować czarny kamień wbudowany w jej wschodnią część a następnie odbyć kolejne części pielgrzymki.

Opuszczamy Albanię. Kraj niezwykle serdecznych ludzi, przeżywających problemy dnia codziennego niewspółmierne do tych, jakimi darzy nas polska rzeczywistość. Również tutaj trwa czas rozlicznych reform zaburzonych istnieniem korupcji i czarnym rynkiem gospodarczym. Ponad 64% mieszkańców Albanii to wyznawczy islamu, chrześcijanie stanowią niecałe 31%, z tego katolicy 15%. Jedyną droga do budowania lepszej przyszłości jest więc pojednanie i wzajemne zrozumienie, także na gruncie religijnym. Z minaretu meczetu Ethem Beja rozlegają się słowa modlitwy muezina: „Bóg jest największy. Wyznaję, iż nie ma bóstwa oprócz Boga. Wyznaję, iż Mahomet jest posłańcem Boga. Śpieszcie się na modlitwę. Śpieszcie się do sukcesu. Bóg jest największy

[Rozmiar: 112391 bajtów] [Rozmiar: 158249 bajtów] [Rozmiar: 131227 bajtów] [Rozmiar: 64963 bajtów] [Rozmiar: 67011 bajtów] [Rozmiar: 181825 bajtów]

Fot. Norbert Niestolik

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ