MISTYCZNE PODRÓŻE DO ŚWIĘTYCH MIEJSC

NORBERT NIESTOLIK

[Rozmiar: 80854 bajtów]

SVATY HOSTYN - SANKTUARIUM MORAWIAN

Morawy, obok Czech i Śląska, są jedną z trzech krain wchodzących w skład Republiki Czeskiej. Leżą we wschodniej części tego państwa. Morawianie uznawani byli za dawne plemię słowiańskie a obecnie za grupę etniczną posługującą się dialektem morawskim. Wedle oficjalnej polityki stanowią gałąź narodu czeskiego. Pojawiają się jednak głosy nawołujące do odrębności. W roku 2011 ponad 522 tysiące ludzi zadeklarowało narodowość morawską. Również język morawski, od XIX wieku uznawany za samodzielny, obecnie stanowi tylko odmianę języka czeskiego. Morawianie czynią starania w zakresie kodyfikacji narzeczy swojego języka i stworzenia z nich jednolitego języka literackiego.

Morawianie żyli również w okolicach Raciborza i Głubczyc. Jednak po II wojnie światowej zostali wysiedleni do Czechosłowacji i do Niemiec. W chwili obecnej pojedyncze osoby żyjące na Śląsku, w jego części należącej do Polski, czują coraz mniejszy związek z kulturą morawską. Morawy, kraina wina, zamków i jaskiń, to region chętnie odwiedzany przez turystów. Podziwiają oni Morawski Kras, zamki: Valtice, Mikulow czy Lednice. W stolicy Moraw, Brnie, zachwyt budzi katedra św. Piotra i Pawła. Miasto Stramberk nazywane czeskim Betlejem znane jest z promowania lokalnego produktu o nazwie stramberskie uszy, wypiekanego na pamiątkę najazdu Tatarów w 1241 roku. Legenda głosi, że mieszkańcy, broniąc swojego grodu, zatopili obóz najeźdźców. Podczas przeszukiwania ciał Tatarów znaleźli worek wypełniony uszami „niewiernych”, które po zwycięstwie miały być wysłane chanowi.

Na Morawach istnieją dwa centra życia religijnego. Pierwszym jest Welehrad. W okresie średniowiecza, w IX-X wieku, stanowił on stolicę państwa wielkomorawskiego. Jego władca Rościsław sprowadził tutaj sławnych misjonarzy Cyryla i Metodego. W roku 1204 w Welehradzie osiadli Cystersi. W czasach współczesnych największym zabytkiem miasta jest klasztorna bazylika Wniebowzięcia NMP i świętych Cyryla i Metodego. Miejscem równie często odwiedzanym przez wiernych jest Svaty Hostyn. Niezwykła jest jego historia. Góra Hostyn sięgająca 736 metrów n.p.m. jest fragmentem Gór Hostynskich będących najbardziej wysuniętą na zachód częścią morawskich Karpat. Tworzą ją dwa wierzchołki. Wyższy z uruchomioną niedawno elektrownią wiatrową, wieżą widokową oraz kaplicą Świętego Krzyża i niższy z obiektami sakralnymi, zwłaszcza z sanktuarium. W czasach przedchrześcijańskich czczono tutaj bożków: Hostyna i Radegasta i odkryto osady z epoki brązu. W połowie pierwszego tysiąclecia przed naszą erą panowała tu kultura Celtów.

Tradycja chrześcijańska sięga czasów świętych Cyryla i Metodego. Góra skrywa także swoje legendy. Jedna z nich mówi o wydarzeniach z roku 1241, w którym doszło do najazdu Mongołów zwanych także Tatarami. Miejscowa ludność szukała schronienia w okolicznych górach i lasach. Dobrym miejscem był Hostyn z jego pradawnymi wałami obronnymi. Dzielnie odpierano ataki wroga. Niestety obrońcom groził brak wody. Lato było upalne. Wtedy, w ufnej modlitwie poproszono o wstawiennictwo Matki Bożej. I wówczas stał się cud. Pod szczytem góry wytrysnęło źródełko. Tatarzy zwątpili w możliwość zwycięstwa i zawrócili w stronę Ołomuńca. Na bazie legendy powstał obraz przedstawiający Matkę Bożą z błyskawicami miotanymi w kierunku wrogów chrześcijan. Samą legendę wspominają dopiero w połowie XVII wieku jezuici Bohuslav Balbin i Jirzi Crugerius. Stanowi ona ważny element rekatolicyzacji Czech po wojnie trzydziestoletniej 1618-1648. Kult Maryjny odrzucany przez reformację był doskonałym filarem łączącym na nowo Czechy z Kościołem katolickim.

Bitwa z Tatarami była także ważnym symbolem walk chrześcijańskiej Europy z Imperium Tureckim od czasu upadku Konstantynopola w roku 1453 do sławnej bitwy pod Wiedniem w roku 1683. Nie ominęły one także Hostyna, gdzie w roku 1663 Turcy dokonali zniszczeń i dopuścili się przemocy na mieszkańcach tych ziem. Pierwszą kaplicę, około roku 1544, wybudowali tutaj górnicy wydobywający żelazo i srebro w okolicznych górach. Gdy właścicielem miejscowych włości został luteranin Vaclav Bitovsky z Bitowa, nakazał spalić obraz Maryi Panny czczony przez pątników. Przypuszcza się, że św. Jan Sarkander, przed swoją męczeńską śmiercią w roku 1620, prowadził na Hostyn pielgrzymki wiernych. Kolejny właściciel dóbr Zdenek Wojciech z Lobkowic odnowił miejsce święte, zaś Jan z Rottalu kontynuował to dzieło, nakazując utrzymanie na stałe dwóch księży przy kaplicy. Jego małżonka poleciła namalować nowy obraz Matki Boskiej. Jej wizerunek został oparty na ówczesnej formie kultu Matki Boskiej z Jezuskiem stojącej na półksiężycu, a zatem Matki Boskiej Zwycięskiej.

W roku 1721 rozpoczęto budowę nowej barokowej świątyni. Po 28 latach biskup ołomuniecki, kardynał hrabia Troyer, mógł dokonać jej wyświęcenia. Powstało w ten sposób Sanktuarium pod wezwaniem Matki Bożej Zwycięskiej i Jej Wniebowzięcia. Wzniesiono dom noclegowy a także budynki dla księdza, zakrystiana i organisty. W roku 1769 kościół został zniszczony w wyniku pożaru. W oparciu o cesarskie zarządzenie z roku 1784 zakazującego pielgrzymek, sanktuarium zamknięto. Dopiero w roku 1840 zakaz cofnięto i rozpoczęto renowację obiektu.

W roku 1897 gościem Hastyna był cesarz Franciszek Józef I. Ważnym wydarzeniem była koronacja obrazu Matki Boskiej Hostynskiej koronami papieskimi Piusa X. Aktu tego dokonał 15 sierpnia 1912 roku, w zastępstwie Ojca Świętego, arcybiskup ołomuniecki Franciszek Bauer. Rozwój sanktuarium przerwał okres II wojny i rządów komunistycznych w Czechosłowacji. Jezuici powrócili na Hostyn dopiero w roku 1990. Obecnie kościół hostynski nosi tytuł bazyliki mniejszej. Mimo dużego stopnia laicyzacji społeczeństw współczesnych Czech, Svaty Hostyn stanowi miejsce licznie odwiedzane przez pielgrzymów z terenu Moraw a także z sąsiednich krajów.

[Rozmiar: 147805 bajtów] [Rozmiar: 148900 bajtów] [Rozmiar: 151445 bajtów] [Rozmiar: 63874 bajtów] [Rozmiar: 87889 bajtów] [Rozmiar: 71054 bajtów] [Rozmiar: 75061 bajtów]

Fot. Norbert Niestolik

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ