MISTYCZNE PODRÓŻE DO ŚWIĘTYCH MIEJSC

NORBERT NIESTOLIK

[Rozmiar: 80854 bajtów]

W OJCZYŹNIE BŁOGOSŁAWIONEJ MATKI TERESY Z KALKUTY

W czasie podróży po Bałkanach miałem szczęście poznać kilku wspaniałych Macedończyków niezwykle serdecznych wobec ludzi odwiedzających ich piękny kraj. W mojej pamięci szczególnie zapisał się Ljubka – przewodnik dobrze władający językiem polskim. Skupiał on w sobie cechy charakterystyczne dla Macedończyków niezwykle dumnych z przeszłości swojego kraju i przywiązanych do symboli narodowych- szczególnie do flagi. Ljubka opowiadał nam o walce jaką stoczyli jego rodacy o stworzenie, jakże ważnego, symbolu swojej tożsamości. Kraj zyskał niepodległość 8 września 1991 roku po rozpadzie Jugosławii. Flaga niepodległej Macedonii obowiązująca w latach 1992-1995 nawiązywała do symboliki gwiazdy z Werginy o szesnastu promieniach na czerwonym tle (w Macedonii nazywana jest gwiazdą z Kutłecz). Wywołało to ostry protest Greków uznających ten symbol za swój narodowy. Nową flagę wprowadzono 5 października 1995 roku. Przedstawia ona ośmiopromienne złotożółte słońce na czerwonym tle. Symbolika ta nawiązuje do słów pierwszej zwrotki hymnu Macedonii: „Dziś nad Macedonią wstaje nowe słońce wolności! Macedończycy walczą o swoje prawa!”. Zatarg grecko -macedoński dotyczy także nazwy państwa. Grecy sprzeciwili się używaniu nazwy Republika Macedońska.

Po przyjęciu kraju do ONZ używano nazwy Była Jugosłowiańska Republika Macedonii – FYROM (Former Yugoslav Republic of Macedonia). Obecnie 125 krajów świata, ze 154, z którymi kraj utrzymuje stosunki dyplomatyczne, uznaje nazwę Republika Macedonii. Ljubka wierzy w powstanie Wielkiej Macedonii obejmującej także północne rejony Gracji. Nie wiąże tego procesu z powstaniem narodowym czy wojną, lecz z powolnym kształtowaniem poczucia tożsamości narodowej Macedończyków mieszkających w Grecji. Nasz przewodnik to typowy Macedończyk, dla którego nie istnieje poczucie dyscypliny czasowej. Wszystko toczy się wolno, na wszystko jest czas. Zachwyca się lokalną kuchnią i zachęca do degustacji lokalnych potraw i wyrobów alkoholowych- szczególnie różnorodnych win, rakiji i mastici. Również w tej kwestii toczy się konflikt macedońsko-grecki. Grecy wskazują, że używanie przymiotnika macedoński w nazwach produktów wytwarzanych w Grecji prowadzi do ich dyskryminacji na rynkach wielu krajów. Ljubka kocha muzykę macedońską, z wielką estymą prezentował hymn swojego narodu, do perfekcji opanował historię kraju i dzieli się nią z turystami.

Macedonia dumna jest ze swoich bohaterów narodowych. Na pierwszym miejscu stawia się tutaj bł. Matkę Teresę z Kalkuty. O swoim ukochanym mieście Skopje dotkniętym trzęsieniem ziemi w roku 1963 a później pieczołowicie odbudowanym, powiedziała: „należę do świata, ale czuję się obywatelką Skopje, bo tutaj się urodziłam i wychowałam”. W mieście zwiedziliśmy Dom Pamięci Matki Teresy finansowany przez rząd Macedonii. Założycielce zgromadzenia Misjonarek Miłości i Laureatce Pokojowej Nagrody Nobla wzniesiono niewielki pomnik, który stoi na miejscu dawnego kościoła katolickiego Najświętszego Serca Jezusa. W nim ochrzczono przyszłą świętą, tam przystąpiła do pierwszej komunii św. i odnalazła spokój serca po śmierci ojca. Anjezë Gonxha Bojaxhiu przyszła na świat 26.08. 1910 roku w Üsküb w Imperium Osmańskim (obecne Skopje) w rodzinie Szkodry w Albanii. Po śmierci ojca, działacza albańskiego życia politycznego, wychowywana była przez swoją matkę w wierze katolickiej. Fascynowały ją żywoty misjonarzy. Kiedy miała 18 lat, wstąpiła do Instytutu Błogosławionej Dziewicy Maryi, aby zostać misjonarką. Do Indii przybyła na początku 1928 roku, gdzie prowadziła hospicja dla umierających, ubogich, chorych i sierot. Później powstały one w kolejnych 122 krajach świata.

W Macedonii niezwykle popularnymi świętymi są także: Klemens z Ochrydy oraz Naum Ochrydzki. Ten pierwszy najprawdopodobniej był Słowianinem urodzonym około roku 840 w południowej części Bułgarii, uczniem Konstantyna (Cyryla) i Metodego. Przebywał w Rzymie a następnie z Metodym wziął udział w misji na Morawach. Wobec opozycji duchownych łacińskich i księcia Świętopełka wraz z grupą duchownych został wygnany z Moraw. Przyjął ich namiestnik Borys w Belgradzie. Klemens z Ochrydy pełnił godności kościelne w Plisce i w prowincji Kutmiczewica. Tam rozwinął działalność apostolską: kształcił kapłanów, tłumaczył z greki Pismo Święte i liturgię bizantyjską, pisał kazania i homilie. W Ochrydzie wybudował dwie cerkwie i klasztor św. Pantelejmona. Zmarł 17 lipca 916 roku w Ochrydzie. Jest świętym kościoła prawosławnego i katolickiego, patronem Ochrydy, Macedonii i apostołem Bułgarii.

Naum Ochrydzki (ur. ok.830, zm.23 grudnia 910 roku w Ochrydzie) był również uczniem Cyryla i Metodego. Współtworzył ochrydzką szkołę piśmienniczą, uczestniczył w misji ewangelizacyjnej na Morawach. Później przebywał w Bułgarii. W roku 905 założył klasztor nad Jeziorem Ochrydzkim. Jest świętym kościoła prawosławnego i katolickiego, apostołem Bułgarii. Ślady działalności świętych oraz miejsca związane z ich działalnością odnajdujemy w okolicach Ochrydy nad Jeziorem Ochrydzkim. Ochryd nazywany jest „miastem 365 cerkwi” i „kolebką chrześcijaństwa Słowian na Bałkanach”. W niewielu miejscach na świecie znajdziemy tak piękną przyrodę. Krystaliczna woda jeziora pełnego endemitów zlewa się w całość z otaczającymi je górami. Gdy dodać do tego liczne zabytki przeszłości: twierdzę Samuela, teatr antyczny i cerkwie, powstaje obraz okolic jakby „wybranych przez Boga.” Zwiedziliśmy kilka najciekawszych obiektów sakralnych. Cerkiew św. Zofii jest jednym z najważniejszych zabytków Macedonii. Powstała w XI wieku i była katedrą arcybiskupów Ochrydy. W okresie tureckim zamieniono ją na meczet. W jej wnętrzu zachowały się freski z XI-XIII wieku. Cerkiew św. Klimenta (Klemensa) i Pantelejmona zwiedzamy w starej części Ochrydy. Nazwano ją na cześć Klemensa Ochrydzkiego – jej fundatora oraz św. Pantalejmona, który był jej pierwszym patronem. Jest repliką dawnej cerkwi z roku 863.

W roku 916 św. Klemens nakazał pochować się tutaj w grobie uprzednio przez siebie przygotowanym. W okresie panowania tureckiego na jej fundamentach wybudowano meczet. Cerkiew św. Jana Teologa w Kaneo możemy podziwiać w niezwykle urokliwej okolicy wioski Kaneo na wzgórzu nieopodal brzegu jeziora. Roztacza się stąd przepiękny widok. Świątynia powstała prawdopodobnie już w XIV lub połowie XV wieku. Po zniszczeniach w okresie przynależności Macedonii do Imperium Osmańskiego, dopiero w XX wieku dokonano renowacji. W jej wnętrzu zachowały się freski z XI-XIII wieku. Monastyr św. Nauma znajduje się nad Jeziorem Ochrydzkim, 29 kilometrów od miasta, niedaleko granicy z Albanią. Powstał w roku 900 jako fundacja Nauma Ochrydzkiego. W tym arcydziele słowiańskiej architektury cerkiewnej znajduje się grób fundatora. Cerkiew św. Petki wybudowano w okolicach monastyru św. Nauma. Gromadzi ona szczególnie kobiety pragnące zachować na długie lata swoje piękno i urodę. Służy temu modlitwa i obmycie twarzy w źródle świętej wody.

Z wielkim żalem opuszczamy przepiękny, dumny i marzący o powrocie dawnej potęgi kraj, który obecnie zajmuje jedynie 38% powierzchni regionu historycznej i geograficznej Macedonii. Pozostawiamy kraj, w którym zgodnie próbują żyć ze sobą: Macedończycy, Albańczycy, Turcy, Romowie i Serbowie a pod względem religii wyznawcy: prawosławia, islamu, bezwyznaniowcy, katolicy, protestanci i Świadkowie Jehowy. Z uśmiechem na twarzy żegna nas Ljubka, dumny Macedończyk zawsze życzliwy dla turystów.

[Rozmiar: 118189 bajtów] [Rozmiar: 138785 bajtów] [Rozmiar: 131477 bajtów] [Rozmiar: 139880 bajtów] [Rozmiar: 160847 bajtów] [Rozmiar: 88779 bajtów] [Rozmiar: 83797 bajtów] [Rozmiar: 46926 bajtów] [Rozmiar: 66195 bajtów]

Fot. Norbert Niestolik

POWRÓT

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ